طوایف و ایل های منشعب شده از قوم بیات

طوایف و ایل های منشعب شده از قوم بیات

همانطور که قبلا اشاره نمودم طایفه بیات یکی از 24 طایفه ترک اوغوز می باشد

که در زمان سلجوقیان به همراه دیگر طوایف ترک اوغوزتبار به غرب رودخانه

جیحون و فلات قاره ایران وارد شد و بنا به دلایلی این طایفه دچار پراکندگی

شد و در نقاط مختلف پراکنده گردیدند اغلت تیره های طایفه بیات

به صورت مستقل به حیات خویش ادامه دادند مانند بیات های منطقه ماکو ،

الیگودرز ، منطقه همدان ، اراک ، خراسان و کرمان یا بیات های کشور

آذربایجان ، ترکیه ، شمال کشور عراق (کرکوک) و افغانستان

اما گروه اندکی از تیره های بیات در دیگر طوایف و اتحادیه های ایلیاتی

جدید التاسیسی ادغام شدند که در ادامه به معرفی آن ها خواهیم پرداخت

ایل قارا قویونلو :

ایل قره قویونلو یکی از اتحادیه های ایلیاتی بود که از طوایف مختلف

ترک تشکیل شده بود و موفق شد برای نزدیک به یک قرن

تشکیل حکومت دهد امروزه ایل قره قویونلو یا قارا قویونلو دیگر وجود ندارد

در منابع تاریخی آمده است که گروهی از ترکان بیات

که در شرق آناطولی بودند به این ایل ملحق شده بودند

همچنین گفته شده که جمعی از آنان (که بیاضی و بیات خوانده شدهاند) در

قراچهداغ (ارسباران) میزیستند و در 861ق/1457م در جنگ میان قراقویونلوها و

آققویونلوها شرکت داشتند(همو، 263، 265، 273؛ سومر، اغوزلار، 225)

ایل آغ قویونلو :

اتحادیه ایلیاتی آغ قویون لو که موفق شد به مدت یک قرن و نیم

تشکیل حکومت دهد از طوایف مختلف ترک تشکیل شده بود

امروزه این اتحادیه ایلیاتی دیگر وجود ندارد

بیات ها از طوایف مهم تشکیل دهنده این اتحادیه ایلیاتی بودند

جمعی از بیاتها به قره عثمان فرمانروای آغ قویونلو پیوستند

و در جنگ وی با امیر چکم والی شام شرکت کردند

(طهرانی ص 60ـ64ـ65/روملو ج 11 ص 27ـ30)

(کتاب دیار بکریه/صفحه 60/حوادث سال 820 قمری)

پس از انقراض سلسله آغ قویونلو بسیاری از طوایف

تشکیل دهنده این اتحادیه از جمله بیات ها به دولت صفوی پیوستند

(تاریخ قزلباشان ص21ـ28ـ29/هینتس ص 96)

همچنین گفته شده است علاوه بر بیاتهایی که در

دوره قره عثمان به آغ قویونلوها پیوسته بودند

گروه دیگری از بیات ها پس از غلبه اوزون حسن

بر قره قویونلوها به آغ قویونلوها پیوستند(1)

همچنین اوزون حسن آغ قویونلو در نامه ای به

شاهزاده بایزید در سال 1470م/874 قمری می نویسد :

" بیات ها و اوغوزهاي ساکن حدود تالن به دولت ، پناه آورده و نجات یافتند " (2)

منابع :

1- Yınanç M.X. Ağqoyunlular, İslam ensik-si, c.I, s. 253; Toğan Z.V.
Ümumi türk tarixinə giriş, c.I, s.367;Çay Ə. , s. 139-140; İsmayıl Aka.
Diyarbəkrdə Ağqoyunlu hakimiyyəti, s.42-45.

2 - Woods J.E. The Aqquyunlu clan, Confederation, empire -Chicago,
1976, p. 39-40.

ایل قشقایی :

ایل قشقایی که از طوایف مختلف ترک تشکیل شده است در واقع یک

اتحادیه ایلیاتی می باشد که بیات ها بخش مهمی از این ایل را تشکیل داده اند

مانند :

بیات مستعلی بیگ ، بیات آغ اولی ، بیات قارا اولی ، بیات کشکولی

بیات عمله (خداوردی بیگ) ، بیات اسلاملو

ایل اینانلو :

ایل اینانلو هم مانند ایل قشقایی یک اتحادیه ایلیاتی می باشد که

از طوایف مختلف ترک تشکیل شده است که چندین طایفه بیات دارد

مانند بیات های منطقه چادگان بر باور بعضی محققین ترک بخش اعظم

طایفه ینگی جکلو ایل اینانلو از ترک های بیات هستند

ایل شاهسون :

ایل شاهسون هم مانند ایل قشقایی و اینانلو یک اتحادیه ایلیاتی است

که تیره ای از بیات ها در آن وجود دارد مانند بیات های شاهسون

منطقه نیریز در شرق استان فارس

طایفه قوجا بیگلو :

بعضی از محققین این طایفه را از ترک های بیات می دانند که به مرور

زمان دچار تغییر نام شده اند بخشی از این طایفه در میان ایل قشقایی

بخشی هم در میان ایل شاهسون و بخشی هم بصورت مستقل در منطقه

فریدن حضور دارند(در منابعی که مربوط به آن بخش از طایفه قوجا بیگلو است

که در فریدن استان اصفهان ساکن شده اند به تبار بیات این طایفه اشاره

شده است)

طایفه اجیرلو (اجرلو) :

طایفه اجیرلو (اجرلو) امروزه یکی از طوایف اتحادیه ایلیاتی شاهسون می باشد

در مورد گذشته این طایفه نقل شده است که انشعابی

از طایفه قوجا بیگلو می باشد که در دشت مغان از طایفه قوجا بیگلو

جدا شده اند و بصورت طایفه مستقل درآمده اند با فرض پذیرش

صحت این روایت و همینطور پذیرش صحت روایتی که طایفه قوجا بیگلو

(شعبه ساکن شده این طایفه در منطقه فریدن) بیان می کنند که معتقدند

از طوایف منشعب شده از قوم ترک بیات هستند

(همانطور که در مورد پیشینه طایفه قوجا بیگلو در بالا توضیح داده شد)

پس می توان در مورد طایفه اجیرلو ( اجرلو) نیز بیان کرد که این طایفه هم

یکی از طوایف منشعب شده از قوم ترک بیات می باشد که دچار تغییر

نام شده اند

طایفه استاجلو :

این طایفه که بصورت یک اتحادیه طایفه ای است از گروه های مختلف ترک

تشکیل گردیده است بعضی از محققین تیره های توخماق لو و

چاوشلو این طایفه را از ترک های بیات می دانند که به مرور زمان دچار

تغییر نام شده اند

طایفه ذوالقدر :

طایفه ترک ذوالقدر از دیگر طوایفی است که در تاریخ خود دچار تغییر

نام شده است در زمان تشکیل حکومت صفویه از جنوب شرق آناطولی

به ایران وارد شدند و در ردیف طوایف قزلباش قرار گرفتند بر طبق منابع

تاریخی ترکمان های عراق(ترک های عراق) ، طایفه ذوالقدر از ترکهای

بیات هستند که به مرور زمان دچار تغییر نام شده اند

طایفه قره ناز :

در شمال کشور عراق طایفه ای از ترکمان های عراق

(ترک های عراق) ساکن هستند به اسم طایفه قره ناز

بر طبق آنچه بصورت شفاهی نسل به نسل بین آنها

نقل شده است این طایفه هم از ترک های بیات

هستند که به مرور زمان دچار تغییر نام شده اند

لازم به ذکر است جمعیت زیادی از ترکمانهای عراق

را ترک های بیات تشکیل می دهند

طایفه قره ناز در روستاهایی مانند روستای قره ناز

در نزدیکی شهر آمرلی ساکن هستند

لازم به ذکر است در کشور ایران هم روستاهایی

به اسم قره ناز در نزدیکی مراغه ، توابع جلفا ،

در بخش تخت سلیمان شهرستان تکاب و

در بخش پلدشت شهرستان ماکو قرار دارند

بنده اطلاع دقیقی ندارم که آیا ساکنین

این روستاها در کشور ایران با طایفه ترکمان قره ناز

در شمال کشور عراق نسبت خویشاوندی دارند یا خیر

طایفه شاملو :

بخشی از طایفه بیات که به همراه سلجوقیان تا شام(سوریه) پیش روی

کرده اند به بیات شامی معروف شده اند گروهی از بیات های شامی

در زمان صفویه به ایران وارد شدند و در صفوف قزلباش ها قرار گرفتند

در منابع تاریخی اشاره شده است که گروهی از آنها با ایل قاجار ادغام

گردیدند هم اکنون تعدادی از آن ها در کشور ترکیه در شهر شام بایاتی

در استان غازی عینتاب ترکیه زندگی می کنند به جز منابع تاریخی

که مربوط به اوایل دوران صفویه است در دیگر منابع تاریخی بعد از آن

زمان نامی از بیات های شامی نمی بینیم گروهی از محققین بر این

اعتقاد هستند که طایفه ترک شاملو که امروزه آن ها را می شناسیم

به احتمال زیاد همان بیات های شامی هستند که به مرور زمان

نام آن ها از بیات شامی به شاملو تغییر کرده است برای این مدعا

سه دلیل را ذکر می نمایند : 1_ زمان ورود بیات شامی ها و طایفه شاملو

به ایران مربوط به اوایل صفویه می باشد 2_ هر دوی آن ها از قلمرو

عثمانی به قلمرو صفویه وارد شدند 3_ پیشینه طایفه شاملو قبل از

صفویه کاملا مشخص نمی باشد و این اجماع بین محققین وجود دارد

که از ترک های اغوز تباری هستند که به همراه سلجوقیان به مناطق

آناطولی و شام رفته اند

همچنین در منابع تاریخی آمده است که گروهی از بیات های شامی

به ایل قاجار ملحق گردیدند و جزو دوازده تیره ایل قاجار شدند

(شیبانی ، 37)(خورموجی ص 3)

طایفه روملو :

بخشی از طایفه بیات که به همراه سلجوقیان تا آناطولی پیش روی

کرده اند به بیات روملو معروف شده اند گروهی از بیات های روملو

در زمان صفویه به ایران وارد شدند و در صفوف قزلباش ها قرار گرفتند

(به دلیل این که آناطولی جزو امپراطوری روم شرق بود تا مدت ها

بعد از انقراض آن ها به سرزمین آناطولی " روم " هم گفته می شد)

به جز منابع تاریخی که مربوط به اوایل دوران صفویه است

در دیگر منابع تاریخی بعد از آن زمان نامی از بیات های روملو نمی بینیم

گروهی از محققین بر این اعتقاد هستند که طایفه ترک روملو که

امروزه آن ها را می شناسیم به احتمال زیاد همان بیات های روملو

هستند که به مرور زمان نام آن ها از بیات روملو به روملو تغییر کرده

است برای این مدعا سه دلیل را ذکر می نمایند :

1_ زمان ورود بیات روملو و طایفه روملو به ایران مربوط به اوایل

صفویه می باشد 2_ هر دوی آن ها از قلمرو عثمانی به قلمرو صفویه

وارد شدند 3_ پیشینه طایفه روملو قبل ازصفویه کاملا مشخص نمی باشد

و این اجماع بین محققین وجود دارد که از ترک های اغوز تباری هستند

که به همراه سلجوقیان به مناطق آناطولی و شام رفته اند

در پایان گفتن این نکته ضروری است که به احتمال زیاد تعداد طوایف

منشعب شده از قوم ترک بیات که به مرور زمان دچار انشعاب و

تغییر نام شده اند از موارد گفته شده در این مطلب باید بیشتر

باشد که متاسفانه به دلیل کمبود منابع تاریخی

قابل شناسایی نمی باشند

تاریخ باستانی اوغوزها(شامل طایفه بیات)...